Nederland - Uruguay 3-2

Naar de finale!!! Valt weinig nog over te zeggen nietwaar, wanneer iedereen de wedstrijd heeft gezien. Eigenlijk het mooiste van de westrijd vond ik toen in de tweede helft Oranje de weg kwijt was geraakt en opeens het momentum toch weer omsloeg. Blijft een mysterieus gebeuren, een soort getijdenwerking, maar het doelpunt leek welhaast logisch.

Tijd om na de wedstrijd toe te geven dat drie spelers waar ik vooraf in verschillende mate mijn twijfels over had gisteren tot grote hoogte reikten:
Van Bronckhorst. Begon waardeloos aan het toernooi maar is de laatste wedstrijden ouderwets goed en met de laatste wedstrijd van zijn carrière in zicht bijna zidanesque relaxed bezig met natuurlijk een nu al legendarisch doelpunt als bekroning.
Van Bommel. In veel aspecten een middelmatige voetballer maar ook een soort noodzakelijk kwaad, met name tegen Zuid-Amerikaanse intimidatiepraktijken. Speelde gisteren vreemd genoeg zowel zijn beste als slechtste wedstrijd van het toernooi. Alle slechte passes werden gecompenseerd door ontelbare kleine "professionele" overtredingen en een paar gemene trucjes. Begint nu ook internationaal faam te krijgen als een soort satanisch cultfiguur.
Kuyt. Het equivalent van (hoho) de kakkerlak, dat wil zeggen, lelijk maar oh zo nuttig. Blijkt dus inderdaad een essentiële speler, de enige onmisbare naast Robben. Geeft nooit op, blijft maar rennen maar nooit op zo'n manier dat het nutteloos lijkt. En geeft in tegenstelling tot zijn collega's wel afgemeten voorzetten.

Nervositeit

Vreemd. Nederland in de halve finale en ik voel geen greintje nervositeit (meer een gezonde nieuwsgierigheid). Dit in tegenstelling tot de laatste keer dat Oranje zo ver kwam in 1998 en de hele dag ongeveer stond te trillen (en tijdens de wedstrijd zelf een pakje sigaretten heb opgerookt, moet ik nu al helemaal niet aan denken.) Drie hypothesen waarom dat is:

1. Dit Nederlands elftal doet me veel minder dan dat van 1998.

2. Ondanks mogelijke scenario's van Uruguay dat gaat voor de penaltyreeks en zo met een handvol geblesseerde en geschorste spelers zowaar de finale haalt, denk ik onbewust dat het een makkelijke wedstrijd hoort te zijn.

3. Ik ben volwassen geworden en vind voetbal minder belangrijk dan destijds.

Ik denk vooral een combinatie van 1 en 2, want twee jaar geleden tijdens het EK ging vooraf aan de halve finale en finale van Spanje bijna kapot van de spanning. En dat heb ik voor Spanje op dit WK ook geen last van. Met, denk ik, subtiele verschillen in de oorzaken: Spanje moest toen iets volbrengen en tegelijkertijd bepaalde trauma's genezen; dit Spanje enthousiasmeert me minder dan destijds; Spanje speelt tegen een tegenstander die er beter voorstaat, op een of andere manier voelt dat prettiger.

Spanje - Paraguay 1-0

Spanje speelt dit toernooi tegen zichzelf. Deze selectie had tot nu toe alles in zich om elke wedstrijd met 3-0 te winnen maar een paar "subtiele" veranderingen van Del Bosque in de machine die perfect functioneerde zorgen ervoor dat Spanje de tegenstander elke wedstrijd een helft cadeau doet. Gisteren tegen Paraguay ook weer. Torres compleet uit vorm, Villa op de vleugel te ver van het doelgebied, Xavi niet in positie. Geen wonder dat Spanje moeizaam uit de startblokken kwam. En Paraguay dus wel, goed georganiseerd en fel trok de wedstrijd naar zich toe. Ik zag het zonder al teveel nervositeit aan want Paraguay ging dat tempo sowieso niet volhouden en Spanje zou op een gegeven moment wel zijn ritme vinden. Het idee van momentum in sportwedstrijden is pas laat naar Europa overgewaaid maar in basketbal al heel lang populair: wedstrijden lijken te bestaan uit golven met verschillende richtingen die opgewekt kunnen worden door een ploeg die zoiets als ritme vindt. Dit Spanje is daar erg gevoelig voor en het ritme kwam pas op gang toen twee cruciale wissels werden doorgevoerd na een chaotische fase met gemiste strafschoppen en een (terecht) afgekeurd doelpunt. Wat na vijf wedstrijden overheerst is een gevoel dat Spanje de halve finales heeft gehaald puur omdat de voetballers van exceptionele kwaliteit zijn, niet vanwege het goede spel. Wat de gedachte oproept: wat als ze wel vanaf de eerste wedstrijd op stoom waren geraakt?

Conclusie: halve finale, tegen de favoriete Duitsers, het einde van experimenten. Tijd om gewoon te gaan voetballen. En als dat de intentie is kan Spanje gewoon de finale halen. Duitsland is euforisch en favoriet voornamelijk vanwege twee erg goede wedstrijden tegen suïcidale tegenstanders. De underdogpositie van Spanje komt nu erg goed uit. Maar essentieel is dat ze niet zo ongeconcentreerd, zoekende, beginnen als gisteren. Een 0-1 achterstand tegen dit opperbest counterende Duitsland is desastreus.

Gisteren tijdens Duitsland - Argentinië toen de achterstand nog overbrugbaar was, vroeg ik me af wie ik liever wilde als opponent in de halve finale. De op individuele genie gestoelde aanval van Argentinië (gaat Messi dan toch opeens exploderen?) of het vrolijke collectivisme van Duitsland. Liever dat eerste, maar dat ging al snel ten onder aan het slim opererende collectief dat de chaotische tactiek van Argentinië efficiënt afstrafte, dus de vraag werd nutteloos. En natuurlijk had ik graag gezien dat Spanje Maradona zelf een lesje had geleerd. Zijn emotionele coaching gericht op aanvallend voetbal heeft potentie maar de (al dan niet ironische) Maradona-cultus in de media begon erg vervelend te worden. De man leek het als een geflipte Calimero bovendien alleen nog maar over Spanje te kunnen hebben. Misschien terecht omdat we zo edel en mooi zijn maar de Argentijnse Hazes (drijvend op valse emotionaliteit, vulgair, paranoïde, corpulent) had ik graag zien worden ontmanteld door La Roja.

Nederland - Brazilië 2-1

WHAAAAAAAAAAAAHHHHHHHH!!!!!!!

En daar zou ik het bij moeten laten wat betreft de analyse. Nee, zonder gekheid, alweer een schoolvoorbeeld van de wedstrijd met twee gezichten. Nederland leek zoals alle andere landen teveel onder indruk van het symbolische gewicht van Brazilië, en toch ook wel een beetje het fysiek van Lucío, Juan en die andere crackrokende bankovervallers die de verdediging van Brazilië vormden. Brazilië pakte het ook ouderwets slim aan: de beste man meteen een paar tikkies uitdelen zodat die zich koest houdt. De Japanse scheidsrechter reageerde lafjes en ik zag meteen donkere wolken samenpakken. Een paar leuke aanvallen verder en het stond pardoes 0-1. Kinderlijk eenvoudig leek het wel, maar die splijtende pass moet je toch maar even geven. Vervolgens kwam Nederland er helemaal niet aan te pas. Van Persie, nepspits, stuiterde steeds naar de grond als hij Lucío & co tegenkwam en Robben leek nog maar een beweging in huis te hebben die de Brazilianen, na 1 minuut huiswerk, uit hun hoofd hadden geleerd (jeweetwel: kappen, naar binnen draaien, schieten met links). Toen met rust de 0-1 nog stond haalde ik opgelucht adem en zei tegen vrouwlief iets van: "het kan nog, zo'n bal kan er pardoes inzeilen, dat soort dingen."

En zo geschiedde. Brazilië speelde hooghartig maar viel oh zo hard na de gelijkmaker. Portugal leek laatst groggy maar Brazilië was totaal de weg kwijt en Nederland had dat gelukkig door. Eindelijk geen angst meer en een ontketende Robben dreef de irritante Brazilianen (ik noem even huilebalk Robinho -dé kandidaat voor een dopingcontrole-, duikelaar/charlatan Alves, kampbewaarder Bastos) tot waanzin. Toch raar van die evangelisten, van God mag je toch niet valsspelen? Laat staan zo gemeen op iemands bovenbeen gaan staan als Melo. Zelfs de Japanner moest daar toch rood voor trekken en met inmiddels 2-1 kon het niet meer verkeerd gaan, beide teams lagen, alweer, op apegapen en dan red je het met een man minder gewoon niet. Vond het jammer dat Nederland zo slecht omsprong met de kansen want een 4-1 had definitief afgerekend met de Grote Sambamythe.

Genoeg kanttekeningen mogelijk maar dat komt nog wel eens een keer bij het haardvuur met een goed glas whiskey als buiten de sneeuw valt. Nu even nog nasurfen op de golven van euforie. Misschien niet zo legendarisch/shockerend als die Italië - Brazilië uit 1982 (Nederland is niet zo goed als dat Italië, en dit Brazilië is een belediging voor Zico & co) maar een goede poging is het zeker. Een dag om niet snel te vergeten (helemaal in combinatie met de hitte.)

De Mythe van Brasil?

Vanmiddag dus Nederland - Brazilië waar ik niet geheel negatieve voorgevoelens over heb (wat betreft de mogelijkheden van Oranje) al is het zo'n wedstrijd waar van te voren weinig over is te analyseren. Het is een wedstrijd die in het moment moet opbloeien.

Laten we het daarom eens over Brazilië hebben. En dan vooral de mythe van Brazilië zoals die vanochtend in NRC.next door Guus van Holland weer heel voorspelbaar wordt opgedist. Je weet wel: samba, Pele, stranden, achterbuurten, 1970 maar nu met Europese degelijkheid. Precies het betoog waarom zoveel mensen het Braziliaanse voetbal niet meer zo sympathiek vinden. Brazilië dat is een beetje het standaard tweede elftal waar je voor bent wanneer je eigen land wordt uitgeschakeld. De té makkelijke keuze. Dat is het ambivalente ook aan de sponsoring van Nike, een commercieel sublieme zet (want grote markt wannabe's voorbij Brazilië zelf) maar ook een die het Braziliaanse elftal een ideologische doodsklap heeft gegeven. Voor Brazilië zijn is saai geworden, vulgair, net als Barça de keuze van kleine kinderen.

Er zijn echter belangrijkere diepliggende redenen waarom Brazilië een mythe van de hyperrealiteit is geworden en waarvan Nike maar gewoon het logische symbolische uiterlijk verzorgt. Brazilië speelt al jaren niet meer sympathiek en het voetbal wordt niet meer door spelers gespeeld die verwondering of sympathie afdwingen (een uitzondering als Kaká -niet in goede doen overigens- en de liefelijke Gilberto daargelaten.) Waar ging het mis?

1982 natuurlijk. Ik mocht de eerste ronde avondwedstrijden van dat WK niet zien maar mijn vader vertelde de volgende ochtend vol verbazing wat hij die avond had gezien als Brazilië speelde. Dat vertellen helpt bijna beter dan het met eigen ogen zien. Maar inderdaad toen ik Brazilië eindelijk op middagwedstrijden kon zien was ik onder de indruk van Zico, Falçao, Eder, Oscar, Junior en Sócrates. Totdat Italië een einde aan het festival maakte. Dat verlies hebben sommige voetballiefhebbers nooit goed verwerkt. Wat buiten Italië eigenlijk nooit wordt verteld is dat Italië toen een sublieme wedstrijd speelde en dat accepteren zou helpen een andere even mooie kant van het voetbal te appreciëren.

In de tijd tussen de WK's is er toen iets veranderd. Op het WK 1986 vond ik Brazilië opeens niet meer zo sympathiek. Opeens straalde ze een bepaalde hooghartigheid uit die niets meer te maken had met de vrolijkheid van voorheen. Ze vlogen er uit tegen Frankrijk (mijn beide helden Platini en Sócrates miste een strafschop). Die prachtige generatie was voorbij maar pas na het desastreuze WK van 1990 (uitgeschakeld door een matig Argentinië) ging er definitief een knop om. Brazilië leerde zakelijk voetballen en werd daarmee in 1994 eindelijk weer eens wereldkampioen. Er zitten natuurlijk altijd briljante voetballers tussen maar Romario, Rivaldo, Ronaldo heb ik altijd nare mensen gevonden. En het voetbal zelf interesseert me niet meer, vanmiddag is de eerste keer dit WK dat ik Brazilië zie spelen. Van Holland eindigt zijn stuk met het bizarre idee dat Nederland alleen een kans heeft als de arbiter blundert. Dat is juist de laatste factor die Brazilië onuitstaanbaar maakt: ze hebben nooit de scheidsrechter tegen. Zoals iemand laatst schreef: die zogenaamd charmante arbitrale dwalingen worden pas echt leuk als ze een keer in het nadeel van Brazilië, Duitsland of Italië worden genomen.

Niet dat Brazilianen deze ommekeer kritiekloos accepteren, zoals de Europese sambazeloten graag willen doen geloven. Sócrates was laatst in een interview duidelijk: "Dunga is een gaucho, uit het zuiden van Brazilië en dat zijn conservatieve mensen." Maar waarschijnlijk waren voetballers als Sócrates zelf -roker, links-democraat, afgestudeerd in de medicijnen, een lang en mager fysiek- een tijdelijke anomalie, steeds meer droom dan realiteit.

Di Maria naar Real Madrid

Even afkicken nietwaar, die paar dagen zonder WK. Je zou vergeten dat de transfermarkt niet stilligt. Ángel di Maria werd maandag na veel speculatie toch overgenomen van Benfica. We zullen zien, aan de ene kant wat ik tot nu toe heb gezien is hij een beetje een pingelaar (wel met goede voorzet) aan de andere kant lijkt het me ook een speler die goed past in het snelle voetbal van Mourinho. En gisteren even met Real Madrid FIFA10 gespeeld en zowaar, de eerste bal die hij kreeg resulteerde in een rush van 50 meter gevolgd door afgemeten voorzet die werd ingekopt door Cristiano. Topaankoop!!!

Liever had ik natuurlijk David Silva gezien maar het mocht niet zo zijn (ook al leek het in april opeens heel dichtbij.) Hij gaat naar Manchester City voor veel geld (terecht). Wat er van Valencia volgend seizoen moet komen is weer een andere vraag.

Twee jaar later

En de Heilige Geest daalde neer. Precies twee jaar na de EK-finale was er opeens weer echt Spaans voetbal. Vooraf was ik een beetje in mineur vanwege de gedachte dat het zo maar kon zijn dat het WK voorbij zou zijn zonder dat we Spanje hun spel zouden hebben zien spelen. En dat met de twee defensieve middenvelders (doble pivotes zoals men in Spanje zegt) die gisteren fantastisch werk afleverden door ontelbare ballen terug te veroveren. Ik blijf serieuze twijfels over het gehanteerde systeem houden (Villa speelt teveel op de vleugel, er is geen plaats voor Silva, Xavi is niet helemaal op zijn plek) maar misschien heeft Del Bosque wel gelijk gehad om steeds zo te spelen omdat het effectief is in deze fase van het toernooi en het nu is ingesleten. Del Bosque won sowieso gisteren extra krediet dankzij de wissel Torres- Llorente.

In ieder geval probeerde Spanje was directer te spelen, vanaf het begin meer te schieten op doel. Wat moeilijk bleek met de muur die Portugal had opgetrokken. Wat bij mij de vraag oproept: had Portugal niet beter zijn eigen spel kunnen spelen? Niet iedereen hoeft Inter na te doen. Portugal heeft de laatste twee jaren manieren van voetballen. De goede: snel, aanvallend met zo min mogelijk passes naar de goal. De slechte: vijf verdedigers en speculeren op een mazzelgoal of penalty's. Er werd gekozen voor de laatste variant en Cristiano Ronaldo verzoop in dat negativisme. Bovendien kwam er ander naar Portugees trekje aan te pas: het inzetten van geweld. Met name Ricardo Costa maakte het bont met "sandwiches" waarbij hij vaak even met een vuist in de rug van de tegenstander sloeg. Beetje het type man dat zijn vrouw slaat er nog een hoofd bij trekt of het haar schuld is. Rode kaart had al veel eerder moeten zijn getrokken, al beviel de scheidsrechter voor de rest wel (type speel maar lekker door jongens.)

Het enige wat me zorgen baart is de effectiviteit van Spanje. Gisteren had men redelijkerwijs met 3-0 kunnen winnen (ook al keepte Eduardo de wedstrijd van zijn leven). Dat bespaart uiteindelijk zoveel zorgen en zelfs energie. Aan de andere kant lijkt Spanje aan te voelen wanneer het moet toeslaan. Op het moment van het doelpunt leek Portugal verdwaasd (vermoeid door de druk? Onzekerheid omdat ze geen manier vonden om het initiatief te herwinnen?) en werd er bijna op logische wijze gescoord.