Twee jaar later

En de Heilige Geest daalde neer. Precies twee jaar na de EK-finale was er opeens weer echt Spaans voetbal. Vooraf was ik een beetje in mineur vanwege de gedachte dat het zo maar kon zijn dat het WK voorbij zou zijn zonder dat we Spanje hun spel zouden hebben zien spelen. En dat met de twee defensieve middenvelders (doble pivotes zoals men in Spanje zegt) die gisteren fantastisch werk afleverden door ontelbare ballen terug te veroveren. Ik blijf serieuze twijfels over het gehanteerde systeem houden (Villa speelt teveel op de vleugel, er is geen plaats voor Silva, Xavi is niet helemaal op zijn plek) maar misschien heeft Del Bosque wel gelijk gehad om steeds zo te spelen omdat het effectief is in deze fase van het toernooi en het nu is ingesleten. Del Bosque won sowieso gisteren extra krediet dankzij de wissel Torres- Llorente.

In ieder geval probeerde Spanje was directer te spelen, vanaf het begin meer te schieten op doel. Wat moeilijk bleek met de muur die Portugal had opgetrokken. Wat bij mij de vraag oproept: had Portugal niet beter zijn eigen spel kunnen spelen? Niet iedereen hoeft Inter na te doen. Portugal heeft de laatste twee jaren manieren van voetballen. De goede: snel, aanvallend met zo min mogelijk passes naar de goal. De slechte: vijf verdedigers en speculeren op een mazzelgoal of penalty's. Er werd gekozen voor de laatste variant en Cristiano Ronaldo verzoop in dat negativisme. Bovendien kwam er ander naar Portugees trekje aan te pas: het inzetten van geweld. Met name Ricardo Costa maakte het bont met "sandwiches" waarbij hij vaak even met een vuist in de rug van de tegenstander sloeg. Beetje het type man dat zijn vrouw slaat er nog een hoofd bij trekt of het haar schuld is. Rode kaart had al veel eerder moeten zijn getrokken, al beviel de scheidsrechter voor de rest wel (type speel maar lekker door jongens.)

Het enige wat me zorgen baart is de effectiviteit van Spanje. Gisteren had men redelijkerwijs met 3-0 kunnen winnen (ook al keepte Eduardo de wedstrijd van zijn leven). Dat bespaart uiteindelijk zoveel zorgen en zelfs energie. Aan de andere kant lijkt Spanje aan te voelen wanneer het moet toeslaan. Op het moment van het doelpunt leek Portugal verdwaasd (vermoeid door de druk? Onzekerheid omdat ze geen manier vonden om het initiatief te herwinnen?) en werd er bijna op logische wijze gescoord.

Iberische broedertwist

Ja, dat doen we tegenwoordig toch wat geciviliseerder. Spanje - Portugal vanavond. Ik schat de kansen 50/50 in. Portugal speelt het modernste voetbal van dit toernooi en zijn al jaren moeilijk te verslaan. En Spanje, ach Spanje, misschien dat de Heilige Geest neerdaalt maar enig pessimisme is geoorloofd (niets veranderingen, gewoon weer de elf van tegen Chili.) Zou mij niets verbazen als we een herhaling zien van hun ontmoeting op Euro 2004 (1-0 voor Portugal) met een verdwaasd en verdwaald Spanje tegen een strak georganiseerd Portugal.

Nederland - Slowakije 2-1

Heb het toch voor elkaar gekregen om na het doelpunt van Robben ongeveer tien minuten in te dutten. Ja, elektrificerend is het voetbal niet tegenwoordig en al helemaal niet dat van Oranje. Prachtig doelpunt van Robben overigens, de enige speler die boven de grijze middelmaat uitstijgt. Het is moeilijk om er achter te komen wat er aan dit elftal schort. Die waas die over het voetbal ligt, traag, onnauwkeurig...voetbal dat je meteen weer vergeten bent. Nederland leek de tegenstander in slaap te willen sussen maar uiteindelijk was het zelf bijna het slachtoffer geworden dankzij een paar onfortuinlijke verdedigingsacties, gevolgd door puike reddingen van Stekelenburg. Er zijn bepaalde spelers die niet echt redeneren, sommigen is men het er wel over eens, andere zijn meer persoonlijke probleemgevallen maar het maakt niet uit, want er is nou eenmaal besloten om met die systeem te spelen en dan gaan we daar stug mee door. Brazilië is na een helft al in veilige haven en wordt de volgende tegenstander. Geen groots Brazilië maar ik zie Nederland er gewoon met de beste wil niet van winnen.

Joest bah defindin’

Er zijn een aantal factoren die van het lopende WK tot nu toe een flinke tegenvaller maken: de strandbal, blinde scheidsrechters (of scheidsrechters met een opdracht), het heersende strategische conservatisme en…het slechte verdedigen. Misschien verrassend dat ik het zeg als liefhebber van aanvallend voetbal. Maar ik ben meer een liefhebber van voetbal in al zijn facetten en daar hoort ook goed verdedigen bij. Nu het WK op de helft is blijkt dat de kunst van het verdedigen een crisis doormaakt. Landen met traditioneel sterke defensieve linies (Italië, Duitsland, Argentinië, misschien toch ook Uruguay) zien er onwaarschijnlijk zwak uit. Engeland was gisteren defensief een aanfluiting, wat wonderbaarlijk is gezien Capello’s faam als inbouwer van zekerheid. Je zou bijna stellen dat Nederland, ondanks de twijfel vooraf, geen slecht figuur slaat in dit opzicht (ten dele waar, maar Heitinga’s timing en Van Bronckhorst algehele verdwaasdheid zorgen voor een onzeker beeld van een defensie die nog niet echt getest is.)

Zelf ben ik niet in staat om de oorzaak aan te wijzen. Misschien dat bepaalde verdedigers die normaal toch tot de top horen (Terry, Vidic, ik vermoed zelfs Puyol) delen in de bredere conditionele malaise van de meeste teams na een te lange competitie. Het Italiaanse centrale duo Cannavaro - Chiellini was in ieder geval gewoon toe aan pensioen. Waarschijnlijker is dat er gewoon een generatie voetballers is die niet kan verdedigen. Piqué is met gemak de beste, jonge verdediger op dit toernooi. De rest van enige betrouwbaarheid –Lucio, Samuel, Márquez— lopen al tegen het eind van hun carrière.

Het verklaart in ieder geval het strategische conservatisme dat het voetbal in zijn greep heeft. Coaches grijpen massaal naar de oplossing van de dubbele verdedigende middenvelder die de verdediging puur op ruimtelijkheid dichtplamuurt. Wat wil zeggen dat de meeste teams nu eigenlijk met zes verdedigers spelen. Elftallen worden in tweeën gebroken waardoor normaal aanvalsspel nooit in werking kan worden gesteld. De Mexicaanse coach Aguirre had gisteren ten minste een strategisch-organisatorische oplossing gevonden om Messi af te stoppen met een ingenieus mechaniek, waar opperste concentratie voor nodig is en die werd de Mexicanen helaas ontnomen.

Of Maradona een charlatan is blijft vooralsnog onduidelijk (ik neig zelf naar niet), maar waar we hem per definitie voor moeten bedanken is dat hij niet door angst word gedreven en tegen de stroom in handelt. Hij moet weten dat zijn verdediging zwakke plekken kent (Demichelis is bijvoorbeeld een nar) maar fixeert zich niet op de makkelijke oplossing. Ik raak er meer van overtuigd dat het een verschil is tussen de coach die vroeger aanvaller/creatieve middenvelder en verdediger/defensieve middenvelder was. Hij heeft consequent gekozen voor zijn kracht, de aanval die bestaat uit drie fantastische en verschillende spelers (Higuaín, Tévez en Messi). Een keuze die zich uitbetaald gezien de wrakkige verdedigingen op dit toernooi. Wanneer die drie op stoom raken is het ondenkbaar dat er niet een paar keer per wedstrijd wordt gescoord. Dat doelpuntje tegen neemt Maradona op de koop toe. Hulde.

"Een zwarte dag voor het voetbal"

Aldus sprak de Belgische commentator tijdens Mexico - Argentinië. Wat ik moet leren is om op zo'n moment gewoon de televisie uit te zetten. En het herinnert me ook weer aan mijn gebroken belofte na Spanje - Zuid-Korea (2002) dat ik nooit meer een WK-wedstrijd zou kijken. Ja, het is moeilijk...voetbal afzweren.

Spanje - Chile 2-1

Dat zit er ook weer op. Ik zag het de eerste tien minuten niet zitten. Spanje weer heel conservatief, duidelijk zoekend naar de collectieve vorm, zag er rommelig uit. Toen Capdevilla bij een uitgooi de bal uit zijn handen liet vallen was ik er van overtuigd dat het over en uit was. Maar dankzij een vreemde actie van de Chileense keeper en snel beslissen van Villa kreeg Spanje het tij plotseling mee. Chile begon fris aan de wedstrijd, maar in tegenstelling tot de juichverhalen bleek het uiteindelijk een modale Zuid-Amerikaanse schopploeg die al voor de discutabele rode kaart met twee man minder hadden moeten spelen. De truc van tegen Spanje spelen is niet schoppen, want daar gaan ze niet in mee en je eindigt in een minderheid, maar met sterke, lange spelers heel geconcentreerd in een zone verdedigen en passes blokkeren. 11 tegen 10 dan ben je kansloos tegen Spanje. Maar nee, pechvogel Pique blokkeerde ongelukkig een schot dat pardoes over Casillas verdween (alweer de derde keer dit WK, de man is naast een magnifieke voetballer een ware ongeluksmagneet)

Del Bosque greep eens een keer tijdig in door Torres, die alweer geen bal behoorlijk raakte (en niet zou moeten spelen tegen Portugal), te wisselen voor Cesc. Chile zat er fysiek doorheen en Spanje kon de wedstrijd uittikken waar een derde doelpunt toch gewoon netter had gestaan. Al met al een makkelijke wedstrijd die toch nog veel ruimte laat voor twijfels. Over de fysieke gesteldheid van Torres, over het conservatieve systeem, over de soms lethargische verdediging. Aan de andere kant ook lichtpuntjes. Iniesta speelde gisteren weer ouderwets geïnspireerd en als Spanje echt een kans wil maken moet hij niet meer terugvallen. Busquets bewees gisteren dat hij de enige verdedigende middenvelder moet zijn. Jammer voor Xabi Alonso, maar met een beetje "geluk" lost dat probleem zich op vanwege een blessure van de laatste. De tijd van experimenten is voorbij. Tijd om terug te keren naar de 4-1-3-2 van het EK.

Nog een laatste opmerking van esthetische aard. Wat een prachtig uitshirt van Spanje. Ik was altijd al gecharmeerd van de witte uitshirts. Was teleurgesteld dat waarschijnlijk de mooiste wedstrijd van Spanje sinds mensenheugenis (de halve finale tegen Rusland op het EK) in het geel werd gespeeld. Maar dit blauw. Sensationeel. Mooiste voetbalshirt dat ik in jaren heb gezien. Ik zou er bijna mijn voetbalshirt embargo voor opheffen.

Durven veranderen

Ongeveer alles wat ik van voetbal weet heb ik geleerd uit het stripboek De Historie van het Wereldkampioenschap Voetbal 1930-1978. Als kind tientallen keren herlezen totdat ik elk plaatje uit mijn hoofd kende. Prachtige plaatjes die vaak archetypische situaties uit het voetbal afbeelden. Bovenstaande is zeer belangrijk omdat het een situatie weergeeft die zelden meer voorkomt: de trainer die toegeeft aan verandering omdat het nodig, is in plaats van koppig het eigen idee te volgen. Goed, als Beckenbauer iets suggereert luister je, maar wat zou ik toch graag zien dat Del Bosque zo'n moment van bezinning doormaakt. Gaat niet gebeuren, helaas. Spanje gaat dit toernooi gegarandeerd ten onder aan zijn conservatisme, misschien morgen al. En tweede vraag die mij de laatste dagen bezighoudt: denken trainers die voetballer zijn geweest vanuit hun eigen positie als voetballer? Toch frappant dat Aragonés een aanvallend ingestelde middenvelder was en Del Bosque een controlerende middenvelder. Zou het dan toch zo eenvoudig zijn?